Renowacja nagrobków na cmentarzu w Daugavpils

W 2025 roku Polski Instytut Ochrony Zabytków przeprowadził kompleksową renowację 2 nagrobków na cmentarzu w Deneburgu na Łotwie. Nagrobki Michała Szczerbińskiego oraz Samuela Stankiewicza poddane zostały kompleksowej konserwacji zgodnie z założeniami programów prac konserwatorskich załączonych do wniosku.

Prace techniczne

W pierwszej kolejności wykonano prace techniczne polegające na przywróceniu statyki oraz stabilizacji pomników. Obiekty zdemontowano po czym wykonano nowe posadowienia optymalizując położenie pomników względem obecnego poziomu gruntu.

Następnie przeprowadzono szereg działań mających na celu powstrzymanie procesów niszczących materiał zabytkowy (kamień, metal). Poszczególne elementy nagrobków poddano procesowi dezynfekcji oraz oczyszczono z obcych nawarstwień. Przywrócono poler w miejscach jego pierwotnego występowania.

Rekonstrukcje i uzupełnienia

Wykonano uzupełnienia ubytków w materiale zbliżonym do oryginału oraz masie mineralnej imitującej kamień. Miejsca styku poszczególnych elementów zaspoinowano odpowiednio dobraną zaprawą mineralną, chroniąc je m.in. przed wnikaniem wody.

Wykonano projekty brakujących krzyży i poddano je weryfikacji komisji konserwatorskiej. Po zatwierdzeniu zrekonstruowano elementy zwieńczenia w materiale zbliżonym do oryginału. Całość zabezpieczono odpowiednim preparatem przeznaczonym do impregnacji granitów.

Kontynuacja prac z 2024 r.

Działania przy nagrobkach Wincentego Stankiewicza, Zofii Stankiewicz oraz Antoniny ze Stankiewiczów Korejwo stanowiły kontynuację prac rozpoczętych w 2024 roku i polegały na uczytelnieniu liter napisu poprzez pozłocenie. Proces ten wykonano przy użyciu złota płatkowego — transferowego w systemie Kölner Rapid.

Wykonano kwerendę historyczną oraz badania archiwalne, które pozwoliły przybliżyć informację na temat osoby Wincentego Stankiewicza.

Przywrócenie pierwotnego wyglądu pomnikom wpłynęło na ogólny wygląd cmentarza — miejsca spoczynku wielu zasłużonych osób pochodzenia polskiego.

Dzięki objęciu profesjonalną opieką opisywanych obiektów, przetrwają one kolejne lata, oddając należytą cześć osobom pochowanym oraz świadcząc o przeszłości kulturowej i narodowej tych ziem.