Ołtarz Główny w Pojezuickim Kościele pod Wezwaniem śś. AP. Piotra i Pawła we Lwowie

W 2025 roku zrealizowany został kolejny etap prac konserwatorskich i restauratorskich w obrębie ołtarza głównego w Pojezuickim Kościele pw. ŚŚ. Ap. Piotra i Pawła we Lwowie. Pracami objęto pięć aniołków z retabulum ołtarza, pozostałą snycerkę oraz strukturę ołtarzową. Metodologia poszczególnych zabiegów konserwatorskich została wytypowana na podstawie badań i prób wykonanych w poprzednich etapach prac, a podczas realizacji każdego z nich prowadzono szczegółową dokumentację fotograficzną.

Prace przygotowawcze

Jednym z tegorocznych zadań było wykonanie zapraw klejowo-kredowych na części elementów dekorujących retabulum — pięciu aniołach. Choć jest to etap techniczny, jakość jego wykonania w znacznym stopniu wpływa na końcowy efekt estetyczny. Każdy opracowywany element przed gruntowaniem został dokładnie przejrzany oraz odpylony, a po zatwierdzeniu przystąpiono do dalszych prac. Zastosowana technika i technologia została wytypowana na podstawie informacji zawartych w dostępnej literaturze specjalistycznej oraz w oparciu o doświadczenie zespołu konserwatorskiego.

Przeklejanie drewna

W pierwszym etapie wykonano przeklejenie drewna gorącym roztworem kleju glutynowego w wodzie. Pierwsze przeklejenie przeprowadzono przy użyciu 6% roztworu, po czym opracowywany element odstawiono do wyschnięcia na dobę. Drugie przeklejenie wykonano roztworem ok. 10%, a element ponownie odstawiono do wyschnięcia na kolejną dobę. Aby zapobiec tzw. wyszkleniom kleju na powierzchni, do drugiego przeklejenia dodano niewielką ilość kredy.

Płaszczyzny, gdzie zachowane były grunty klejowo-kredowe pochodzące z najstarszej warstwy chronologicznej, dla poprawienia adhezji powleczono 15% roztworem dyspersji akrylowej Plextol, roztworzonej w wodzie. Miejscowo, tam gdzie znajdowały się zachowane pozostałości wykończenia dekoracji pozłotniczej z pierwszej warstwy chronologicznej, na znajdujących się w jej obrębie przetarciach zastosowano żółć wołową w celu poprawienia adhezji. Miejsca te następnie przeklejono słabą wodą klejową o stężeniu około 5%.

Nakładanie zapraw klejowo-kredowych

Na tak przygotowane powierzchnie nakładane zostały warstwy zapraw klejowo-kredowych o różnej mocy. Do ich przygotowania użyto kleju króliczego drobnoziarnistego oraz kredy tzw. górskiej o kremowym kolorze.

W miejscach, gdzie ubytki sięgały do drewna, do wykonania pierwszej warstwy stycznej zastosowano zaprawę o procentowości 16,5% (100 g kleju namoczono w 400 ml wody, następnie dodano 500 g kredy). Zaprawę nakładano metodą sztorcowania, przy użyciu pędzla. Do wykonania drugiej warstwy w tych samych miejscach użyto zaprawy o procentowości 12,5% (100 g kleju namoczono w 550 ml wody, następnie dodano 700 g kredy), nakładanej metodą powlekania.

Wszystkie kolejne warstwy gruntowania wykonano przy użyciu zaprawy o procentowości 8% (100 g kleju namoczono w 750 ml wody, następnie dodano 1150 g kredy). Zaprawę nakładano metodą powlekania, przy użyciu pędzla, w naprzemiennych kierunkach nakładania przy poszczególnych warstwach. Tą samą zaprawą powlekano również miejsca, gdzie znajdowały się zaprawy z poprzednich warstw chronologicznych.

Prace wykonane w 2025 roku stanowią ważny etap kompleksowej konserwacji ołtarza głównego, a ich staranna realizacja przekłada się bezpośrednio na trwałość i estetykę kolejnych warstw wykończeniowych.

Dzięki profesjonalnej opiece nad tym wyjątkowym zabytkiem ołtarz główny Pojezuickiego Kościoła pw. ŚŚ. Ap. Piotra i Pawła we Lwowie zachowa swoje walory artystyczne i historyczne dla przyszłych pokoleń, świadcząc o bogatej przeszłości kulturowej i religijnej tych ziem.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.